در اين آشفته بازار تحقيق و تاليف و نشر در ايران، كه هرچه درباره ي آن بگوييم كم است و مجال ما اندك،پيدا كردن كتابي كه به خواندنش بيارزد و وقت آدم را تلف نكند اگر نگوييم دشواراست اما بسادگي هم مسير نيست.از جمله كتاب هاي خوبي كه امسال منتشر شده است و من توفيق خواندن آن را طي ديروز و امروز پيدا كردم،عبارت است از «نظم و روند تحول گفتار دموكراسي در ايران» به قلم فاضل ارجمند جناب دكترمحمد جواد غلامرضا كاشي.

اين كتاب كه گزارشي است گذرا از تحول گفتمان دموكراسي خواهي در ايران يك قرن اخير، از روش بسيار كارآمد تحليل گفتمان بهره گرفته كه در تتبعات ادبي،سياسي و فرهنگي جامعه ِ امروز ما چندان شناخته و مرد استفاده نيست.من بر آنم كه اين تاليف مي تواند به عنوان يك پديده به كار همه ي محققان حوزه ي فرهنگ و اجتماع بيايد و الگوي بسياري از پژوهش هاي فرهنگي قرار گيرد و از اين نظر بايد به خالق آن تبريك گفت اما ملاحظاتي در اين باب به نظر من رسيده است كه اجمالا به برخي از آن ها اشاره كرده و تفصيل امر را به فرصتي ديگر احاله مي كنم:

1- دكتر كاشي در تصنيف اين كتاب به تصريح خودشان تنها نبوده واز همكاري(يا به تعبير ايشان ،دستياري) فاضل ديگري بهره برده اند كه ظاهرا سه فصل مهم كتاب كه حدودا نيمي از آن است به قلم همين همكارشان،جناب محمد وحيدي نگاشته شده است در حلي كه در روي جلد كتاب نامي از ايشان برده نشده كه البته چندان به بنده ارتباطي ندارد ولي به هر حال محل تامل است!

2- فصل اول كتاب به تشريح مقدمات نظري كاراختصاص يافته كه انبوهي از تيوري هاي تاويل و تحليل را در بر مي گيرد.گرچه اطلاعات به دست داده شده در اين فصل في حد ذاته مفيد است اما اشكالات زير بر آن وارد است:

2- الف)اغلب از منابع ترجمه اي دست دوم و سوم استفاده شده.

2- ب)معاني بسيار پيچيده كه نيازمند شرح و بسط فراوان است در غالب كمترين الفاظ و با شتابزدگي مخل در فهم ،ريخته شده است كه بويژه خواننده ي تازه كار را سردرگم و بعضا منصرف از مطالعه مي كند.

2- ج)ارتباط منطقي اين مباحث تيوريك با متن اصلي پژوهش مشخص نشده و گويي خواننده يك مقاله ي كاملا مستقل از متن كتاب را مي خواند.

3- نثر كتاب به يك ويرايش جدي توسط ويراستار حرفه اي و آشنا با اين مباحث نيازمند است.مشكلات نگارشي ، غلط هاي فاحش دستوري و اغلاط فراوان مطبعي هرگز درخور نام دكتر كاشي و ناشر خوشفكر آن نيست و من به عنوان خواننده ي آثار اين نويسنده ي محترم از زمكان انتشار ماهنامه ي كيان به اين سو،هنگام مطالعه ي اين كتاب متاسف شدم.

4- كتاب فاقد هرگونه نمايه و فهرست است كه شايسته و بلكه بايسته ي چنين تحقيقاتي است.دستكم جاي خالي نمايه ي اعلام احساس مي شود.

5- اين كتاب در واقع يك طرح تحقيقاتي است كه به  سفارش وزترت فرهنگ و ارشاد اسلامي انجام گرفته و به تعبير يكي از دوستان ارجمندم مبتلا به سندرم پژوهش هاي دولتي است كه اهل معني از اين اشاره ي ما در ميابند كه منظورمان چيست!

6- بهتر بود مولف به جاي كلمه ي گفتار در عنوان كتاب از واژه ي گفتمان استفاده مي كرد كه فني تر است.

اما از همه ي اين ها كه بگذريم به مولفان! اين كتاب بار ديگر خسته نباشيد و تبريك گفته و خواندن آن را به همه ي دانشجويان و حتي استادان و محققان حوزه هاي علوم سياسي،اجتماعي و ادبي و علي الخصوص تصميم سازان فرهنگي در ايران توصيه مي كنم.

والحمدلله اولا و آخرا