برهان

از دیار غربت!

abdolaliborhan — Wed, 11 Nov 2009 14:44:59 GMT

مثل مورچه اي...

نمي دانم

اين ماه

از جان من چه مي خواهد

هر شب، مرا

به خيابان ها مي كشاند و

آواره مي كند

مرا مي كشاند كنار دريا

كنار دلهره و تاريكي

كنار تنهايي شهر

و ساز دهني به دستم مي دهد

هر شب گم مي شوم

در شب

مثل مورچه اي در جنگل

باری به هرجهت

abdolaliborhan — Wed, 04 Nov 2009 09:03:59 GMT

این کلاس زبان تخصصی ارشدها عجب حکایتی شده است؛ هرجلسه باید اتفاق تاسف برانگیز خوشمزه ای در آن بیفتد. چند روز پیش که ادامه همان متن حافظ را از دایره المعارف اسلام می خواندیم بحثی درباره مقدمه گلندام بر دیوان حافظ در گرفت. نویسنده مقاله در صحت اطلاعات مندرج در آن مقدمه تشکیک کرده بود و من هم با آب و تاب دربارهء مبنای این تشکیک داد سخن می دادم که ناگهان متوجه شدم که هیچکدام از فضلای فوق لیسانس ما نه گلندامی می شناسند و نه مقدمه او را خوانده اند! سعی کردم بر اعصابم مسلط باشم و زیاد شگفت زده و متعجب نشوم. شروع کردم به توضیح دادن دربارهء آن مرید حافظ و مقدمه اش و این که مرحوم قزوینی و دکتر غنی در ابتدای دیوان حافظ این مقدمه را عینا آورده اند. درنهایت به این نتیجه رسیدم که بهتر است اصل مطلب را برای دانشجویان بخوانم و یا بدهم خودشان بخوانند. بنابرابن از دانشجویی خواستم تا آن مقدمه را از کتابخانه بیاورد تا بخوانیم. دانشجوی مامور و معذور بعد از این همه توضیح که شرح مختصرش رفت از من پرسید که چه کتابی را باید بیاورم! خوب من چاره ای جز داغ کردن نداشتم و ...تازه بعد از این که دیوان حافظ چاپ قزوینی و غنی را آورد کسی نتوانست مقدمه گلندام را بخواند و نهایتا من مجبور شدم خودم جور این اراشد را بکشم.

صحنه های زندگی

abdolaliborhan — Fri, 30 Oct 2009 19:09:18 GMT

صحنه اول:

اززمستان 85 تا زمستان 87 روزي نبود كه به ساز و آواز محسن نامجو گوش ندهم؛نوعي موسيقي برخاسته از اعتراض و عصيان خفه شده در درون جوان ايران امروز.از بهمن 87 تقريبا ديگر از نامجو لذت نبردم تا 23 خرداد88!از آن روز تاكنون، تحقيقا هر روز و شب گوشهايم را،كه بسيار دوستشان دارم و ممنونشان هستم،به دست اين بچه بامزه سپرده ام.البته همه اين تغيير و تحولات بدون قصد و غرض قبلي بود و الان دارم برايش فلسفه مي بافم.

صحنه دوم:

آشنايي من با فلسفه با بدايه الحكمه و اصول فلسفه و روش رئاليسم مرحوم علامه طباطبايي(ره) شروع شد و با لذات فلسفه ويل دورانت و تاريخ فلسفه راسل و سيرحكمت در اروپا ي مرحوم فروغي ادامه يافت و شايد تحت تاثير علم چيست و فلسفه چيست دكتر سروش،دل به فلسفه هاي تحليلي سپردم از بين اين همه نحله هاي فلسفي غربي!يادم مي آيد در اوايل دهه هفتاد به جاي اين كه به كلاس هاي اگزيستانسياليسم استاد بزرگ دكتر محمود نوالي بروم مشتاقانه سر جلسات فلسفه علم دكتر قوام صفري حاضر مي شدم و با دكتر سعيد رضوي فقيه شرح منظومه مي خواندم و حتي بي ادبانه اگزيستانسياليسم و دكتر نوالي را به باد تمسخر مي گرفتم و در ملاقات هاي حضوري با ايشان نيز، مدام ازهمكاري هايدگر بيچاره با حزب نازي سخن مي گفتم.اما در سالهاي آغازين دهه هشتاد چشم باز كردم و ديدم كه پاك، تارك فلسفه هاي عقلي شده ام و داستايوفسكي و سارتر و اونامونو و كي ير كگارد را بر پوپر و كانت و ويتگنشتاين ترجيح مي دهم.

نتيجه دو صحنه:

هم موسيقي محسن نامجو و هم فلسفه اگزيستانسياليسم نماد عصيان از سر نا اميدي است.اضافه كنيد به اين، بالا رفتن سن و بر باد رفتن تمام اميدها و آرزوها را!آري وقتي اين فقره از شعر فروغ را مي خوانم كه " ديگر تمام شد بايد براي روزنامه پيام تسليتي بفرستيم " بياد سه چيز مي افتم:اگزيستانسياليسم،نامجو،وداع با جواني.

اگزيستانسياليسم،فلسفه دوران بحران است.دوراني كه عقل آدم كم مي آورد.دوراني كه زير پاي آدم خالي مي شود و خود را در برابر همه چيز و همه كس از پيش باخته مي بيند.از هر راهي كه مي رود به بن بست مي خورد.دستش از همه چيز كوتاه است.ديگر نه راه پيش دارد و نه راه پس.اينجا ديگر نمي توان تمام گوشه ها و زير و بم هاي بيات ترك و شور و ماهور را بي كم و كاست اجرا و رعايت كرد.بايد زد زير همه چيز و با سه تار، ملودي هاي گروه نيروانا را درست مثل محسن نامجو نواخت و قرآن را بجاي ترتيل با ساز خواند و به اصطلاح تلاوت كرد.حالا اگر به استاد شجريان يا استاد حسين عليزاده و يا دادستان محترم برخورد كه خورد و انشاءالله به بزرگي خود و كوچكي ما مي بخشند.

عزت زياد!

انجیل های من

abdolaliborhan — Sun, 25 Oct 2009 11:36:18 GMT

نخستین نمایشنامه ای که از«اریک امانوئل اشمیت»خواندم اسمش بود خرده جنایت های زناشویی.نمی دانم چرا، اما اعتراف می کنم که تا مدتها فکر می کردم این نویسنده، آلمانی است؛شاید به دلیل اینکه زمانی صدر اعظم آلمان هلموت اشمیت بود!به هرحال به گمان این که اریک خان،آلمانی است قدری تعجب کردم که از آلمانی ها این حرفها بر نمی آید.عشق لرزه دومین داستانی بود که از او خواندم و این دفعه، فلسفیت اثر مرا قانع کرد که نویسنده از آلمان است که مهد فلسفه به شمار می آید.تا این که دوستی مشفق، انجیل های من را برایم به ارمغان آورد.در مقدمه مترجم بر این اثر زیبای اشمیت، اطلاعات ناقصی آمده بود؛از جمله این که.امانوئل اشمیت فرانسوی است و دکترای فلسفه دارد.(جالب است نه؟).به هر حال، این ها مقدمه ای بود برای این که بگویم چند روز است در این روزگار عسرت، با کتاب بسیار جذاب و تامل برانگیزی مشغولم و پاره هایی از آن را دوباره و چند باره می خوانم.انجیل های من محصول تاملات و به عبارت رساتر مکاشفات درونی و شخصی امانوئل اشمیت است پیرامون مذهب و مشخصا دین مسیحیت.نوعی باز اندیشی ژرف است در آنچه تاکنون مسلم پنداشته می شد.تردیدی ندارم که چنین چرخشهای فکری در میان متفکران ما هم بوده اما دو تفاوت اصلی در این میان وجود دارد.

اول:معمولا جهت چرخشهای اندیشمندان ما از دین به بیدینی یا سست اعتقادی بوده اما در این مورد ویژه،اشمیتی که در خانواده ای ملحد و بی اعتقاد به مذهب و دین زیسته و از آنجا سر برآورده،درمیانه راه زندگیش بر می گردد و نگاهی به پشت سر می افکند و با درنگی فیلسوفانه تعریف دیگری از دین و دینداری می دهد که در کتابش منعکس است.

دوم: از استثناها که بگذریم در فرهنگ ما به دلایل بیشماری که می دانیم و می دانید، کوس بیدینی و لاف لامذهبی زدن چندان معمول نبوده بنابراین بسیاری از بزرگان علم و اندیشه در مقاطعی از عمر خود به بی باوری کامل رسیدند و دم نزدند و مردند و ما نفهمیدیم که چه گفتند و چه اندیشیدند.اگر اهل فکر در جامعه ما همچون اشمیت و بزرگتر از او،راسل،عمل می کردند آنوقت معلوم می شد که دین و دینداری تا چه اندازه در میان علمای ما نفوذ و رسوخ دارد.

چند جمله کوتاه از این کتاب را برایتان نقل می کنم تا شما هم در لذت خواندنش سهیم باشید و ادامه بحث را به حالی و مقالی دیگر می نهم.

.*انسان چیست؟فقط کسی که قدرت ندارد... کسی که نمی تواند همه چیز را بداند.کسی که نمی تواند هرچه خواست بکند.کسی که نمی تواند نمیرد.

*...نباید بیش از حد مهر ورزید.در غیر این صورت رنج بسیار خواهی برد.

*زنان،درست تر،صمیمانه تر،سخن می گویند:دهانشان به قلبشان نزدیک است.

*شک کردن و اعتقاد داشتن،هردویکی است.فقط بی قید بودن کفر است.

بدی ترجمه های بد(3)

abdolaliborhan — Mon, 19 Oct 2009 13:11:18 GMT

گرچه کانون نویسندگان اسمش بد در رفته است و همیشهء خدا مغضوب ارباب قدرت بوده و جنگ و جدال های درونی خود حضرات اهل قلم هم که چشم دیدن همدیگر را ندارند، مزید برعلت شده و هیچگاه این تشکل مثلا صنفی، منشاء اثر چندانی نبوده؛ ولی بالاخره کاچی به از هیچییه و بود از نبود، علی الاطلاق، بهتر است .کاش در مورد حضرات مترجمان هم اینگونه بود و گاهی دور هم جمع شده،همدیگر را تحمل می کردند و معمرین و مبرزینشان افاضاتی در ارشاد صبایای مترجمان می کردند تا این شیر تو شیری(ببخشید) که هست به وجود نمی آمد.البته گرچه از زمان اختراع تراکتور و پیش افتادن چرخ کوچک از چرخ بزرگ دیگر نه که را منزلت مانده نه مه را!

القصه غرض از این روده درازی آن بود و است که در این آشفته بازار چاپ و نشر که بی شباهت به یوم نشور و چاپپدن خلایق نیست نباید افسارعلم و دانش وفرهنگ این مملکت گل و بلبل دست یک عده ناشر محترم و موجه! و کنترل مزاج و ذائقهء ما کتابخوان ها، دست پیشخوان دار های کتابفروشی ها باشد.از هر اسمی خارجکی،با پرداخت چیزکی به لیسانسیه های زبان،رسمی بسازند و بر اردوی زبان و فرهنگ فارسی بتازند.حاصل آن که بی هیچ آداب و ترتیبی هر خزعبلی فرصت ورود به قلمرو زبان فارسی می یابد و اگر احیانا حرف حسابی هم ترجمه شود از نا آگاهی مترجم تبدیل به مزخرف می گردد.

از جدی گذشته باید برای وضع ترجمه متون،بویژه متون علوم انسانی که فی خطر عظیم هستند اندیشه ای کرد.بیش و پیش از همه نیز آقایان مترجمان باید حرمت این امامزاده را نگه دارند وبا ترتیب دادن تشکلی صنفی که ماهیتی علمی نیز داشته باشد و از دیگر صاحب نظران نیز مشورت بگیرند، اهداف زیر را دنبال نمایند:

*حال که هیچ مربی فوتبالی بدون احراز شرایط فنی لازم(که آنهم توسط بزرگان فوتبال تعیین می شود)،نمی تواند بر مسند مربی گری بنشیند،چرا مترجمان نتوانند چنین شرایط و قواعدی برای ورود به کسوت مترجمی وضع کنند.تا همین چند وقت پیش حتی شاعر شدن هم آداب و قواعدی داشت و امتحانها در حضور شعرای سلف و اشاعر آنان برگزار می شد تا کسی شایسته لقب شاعری شود. ارباب ترجمه نیز باید چنین کنند که کرد باید کار.

*این تشکل صنفی می تواند پاسدار حقوق اعضای خود در برابر کارفرمایان محترم ! آنان باشد تا هر متاع کثیری را به ثمن قلیل نخرند و شیره جان ارباب علم و فضل را نکشند و از صدقه سری زبان دانان خوش ذوق به آلاف و الوف نرسند.

*هم اندیشی و رایزنی بزرگان ترجمه با فضلای شاخه های مختلف علمی می تواند نقشه راهی برای واردات متاع علم و هنر به کشور را ترسیم کند و به قول امروزی ها استراتژی بهره مندی از خلاقیت های علمی اجانب را طراحی نماید. در این صورت نه دولت مردان و نه سود جویان نمی توانند در سرنوشت کلان علم و معرفت در این مرز و بوم تصرفی نمایند مثلا اگر بصیرتی در ترجمه علوم انسانی غربی به زبان فارسی وجود داشت و این شاخه از معرفت بشری صحیح و سالم و درست و به موقع وارد فضای علمی جامعه ما می شد کسی را یارای آن نبود که نیاندیشیده و نیازموده بر دانشی خرده گیرد که به نحوی پریشان و مسخ شده از راه ترجمه های بد وارد مدارس و دانشگاه ها و محافل علمی شده است. همه می دانیم که بسیاری از منازعات بشر در اثر بد فهمی و یا کج فهمی صورت پذیرفته است و این مترجمان، به معنای عام آن، بوده اند که باعث و بانی این سوء تفاهمات شده اند در علوم انسانی نیز چنین است وقتی ما ترجمه خوبی از آثار شلایرماخر، هایدگر، اسپینوزا، بارت، دریدا، هوسرل و ... نداریم چه می دانیم که حرف حساب آنها چیست و وقتی نمی دانیم که آنها چه می گویند چرا با ایشان دشمنی می ورزیم مگر اینکه بگوییم الناس اعداء ما جهلوا!

خرد نزد ایرانیان است و بس!

abdolaliborhan — Thu, 15 Oct 2009 05:30:06 GMT

نمونه ای از جایگاه خرد ورزی در پیشینه فرهنگی ما ایرانیان:

پرسید دانا از مینوی خرد که چیست که از هر خواسته برتر است.و چیست آن چیزی که بر هر چیزی مسلط است و چیست آن چیزی که کسی از أن نمی تواند بگریزد؟

مینوی خرد پاسخ داد که خرد است که بهتر از همه خواسته هایی است که در جهان است.و بخت است که بر هر کسی و هر چیزی مسلط است.و «وای بد»(فرشته مرگ) است که کسی از آن نمی تواند بگریزد.

مینوی خرد صفحه ۶۴

ترجمه زنده یاد دکتر احمد تفضلی

بدی ترجمه های بد(2)

abdolaliborhan — Sun, 11 Oct 2009 16:53:14 GMT

ترجمه هم مثل واردات کالا قاعدتا باید بر اساس نیازی انجام شود.یعنی این فقدان امری است که اصولا وارد کردن آن را توجیه و حتی ضروری می کند.اگر جنسی،هرچند بسیار ارزشمند،وارد بازاری شود که نیازی بدان ندارد،لاجرم ارج و اعتبار خود را از دست داده وبازار مذکور را نیز مختل خواهد ساخت و حتی ممکن است تحت فشار سوداگران، از این کالا استفاده نامربوط وحتی خطرناکی شود. نظری به تاریخ ترجمه در ایران عصر جدید، نشانگر آن است که در مجموع، این فعالیت فرهنگی با همان احساس نیاز آغاز شده ولی مدیریت آگاهانه ای بر آن اعمال نشده است.

موج ترجمه در دوره ی مدرن با برگردان برخی نمایشنامه ها وداستانها آغاز شد.در این راه البته گزینشی دور اندیشانه و به تعبیر امروزی ها استراتژیک ،انجام نپذیرفت بلکه بیشتر مترجمان که مهارت چندانی هم در ترجمه نداشتند .بر اساس اتفاق یا سلیقه شخصی به این امر مهم همت گماشت .اما در این میان فرد فکوری چون محمد علی فروغی قدری پخته تر عمل کرد.او که زبان فارسی و فرانسوی را در حد اعلا می دانست وبه دقایق ورموز آن آشنا بود با حذاقت و ذکاوتی که ذاتی او بود، دریافت که یکی از پایه های اصلی پیشرفت در جهان غرب تفکر فلسفی بوده است.بنابر این عزم خود را برای ترجمه اندیشه های سرحلقه ی فیلسوفان مدرن اروپایی جزم نمود.او به درستی فهمیده بود که دکارت از موسسان جهان جدید است و مهمترین کتاب او نیز "گفتار در روش درست راه بردن عقل". اما ذکاوت نبوغ آسای او این حقیقت را نیز برایش آشکار ساخت که فهم دکارت جز با فهم سنت فلسفی اروپا میسر نیست.بنابر این حاصل کار او شد "سیر حکمت در اروپا"به تعبیر دیگر او نیاز به ورود کالای جدید را احساس کرد اما پیش از وارد کردن آن مقدمات استفاده بهینه از آن را اماده ساخت.بی شک اگر "گفتار در روش .."در آن زمان دفعتا وبی هیچ مقدمه ای ترجمه و منتشر می شد همانند بسیاری از کتب ترجمه شده دیگر یا به محاق فراموشی می رفت ویا به درستی فهمیده نمی شد.والبته برای برخی ها مقدمات کلاشی و خود فریبی و دیگر فریبی را فراهم می کرد.اما خوشبختانه این گونه نشد و در عامل اساسی یک جا جمع گردید.نخست آن که مترجمی مسلط به دو زبان دست به برگردان متن زده بود و دیگر این که این مترجم می دانست چه وقت،چه چیز را به چه منظوری ترجمه کند.حاصل آن که یکی از ماندگار ترین آثار فارسی در یکی دو قرن اخیر پدیدار شد.البته با توجه به این که آن مرحوم عامل خارجی ها بود شاید آنان برای منظور شومی به او خط داده بودند!

بدی ترجمه های بد(1)

abdolaliborhan — Tue, 06 Oct 2009 04:12:18 GMT

ماها که زبان خارجمیان چندان قوی نیست،ناگزیریم به مترجمان اعتماد کنیم.ولی اخیرا به این نتیجه رسیده ام که ماها که زبان خارجمیان قوی نیست بهتر است کرکره ها را پایین کشیده یک پیتزا فروشی یا چیزی شبیه به این بزنیم و خلاص!هم خودمان راحت می شویم و هم به دیگران آسیبی نمی رسانیم.چون خودمان که در علوم انسانی تولیدی نداریم که برویم با عرضه آن ها به بچه های مردم وقتمان را در کلاس پرکنیم و سر آن بنده خداها راهم شیره بمالیم.پس مجبوریم از تولیدات فرنگی، مثل دیگر اقلامشان اعم از ماشین دودی و کیف و کفش و تلویزیون وضبط ،استفاده کنیم و کمی بارت و مبلغی باختین و هابرماس(نعوذبالله و گوش دادستان کر) و رنه ولک وریچاردز و یاکوبسن... تحویل دانشجوها بدهیم و تمام ! حالا این کالاها را از کجا بیاوریم؟خوب معلوم است مگر پیام یزدانجو و بابک احمدی و فرزان سجودی و حسین پاینده و دیگران ،خدای نکرده، مرده اند؟ این حضرات که نفسشان از جای گرم بلند می شود و ظاهرا ارثی و میراثی نصیبشان شده و کار و زندگی ندارند،نشسته اند و تند و تند می ترجمند و هر روز بیشتر از دیروز ما را با محصولات فرنگی سرگرم می کنند.ما هم که خدا زده توی سرمان و برای قوت لایموت صبح تا شب مثل اسب از این دانشگاه به اون دانشگاه می دویم تا کرایه خانمان عقب نیفتد و پیش در و همسایه و دوست و فامیل سرافکنده نباشیم،{آخر سنگینی اسممان را تریلی نمی کشد و نا سلامتی استاد دانشگاهیم و وضعمان توپ!} کی وقت می کنیم افاضات مخ های غربی و ینگه دنیا را به زبان خودشان که لسان آدمیزاد است و از هزار تا کتاب ادیب سلطانی و یزدانجو فصیح تر،بخوانیم و بفهمیم؟ می بینید؟ در بد مخمصه ای گرفتار شده ایم.یک عمرخیالات بعضی از این حضرت را به عنوان علم و فضل غربیان خواندیم و بر خود بالیدیم و قر و غمزه آمدیم که سارتر می دانیم و تی اس الیوت می شناسیم و بارت را فوت آبیم غافل از این که بیچاره آن فیلسوفان و شاعران و ادبای اروپایی و امریکایی کجا و تخیلات این به اصطلاح،مترجمان کجا! شاید اگر همان وقتی را که صرف خواندن و فهمیدن این ترهات می کردیم به یاد گرفتن یکی دو زبان فرنگی اختصاص می دادیم وضعمان خیلی بهتر از این بود.حالا هی من به شاگردانم در کلاس های زبان تخصصی تشر بزنم که بابا شما مثل ما نباشید و بروید زبان یاد بگیرید تا حرف این خارجی ها را بفهمید،کو گوش شنوا؟

گاهی وقت ها فکر می کنم این ترجمه چی ها روی هرچی ذبیح الله منصوری را سفید کرده اند و اگر خودشان می نشستند همین محصولات فکری را به اسم خودشان چاپ می زدند می توانستند دنیا را بچاپند و حتی جایزه نوبل و پولیتزر را بگیرند!خوب چه می شود کرد بنده خدا ها زادهء آسیا وگرفتار جبر جغرافیا هستند و استعدادشان هیچ وقت کشف نشده و نخواهد شد. القصه از جدی گذشته من چند تا پیشنهاد می خواستم بدهم به این جامعه نیمه علمی خودمان شاید گوش شنوایی بود و شنید آخر دیگر در این مملکت همه چیز ممکن است هیچ چیز عجیب نیست.این پیشنهاد ها بماند برای فردا یا پس فردا فعلا خواب نوشین بامداد رحیل مهم تر است!

باقی بقایتان

بیهودگی!

abdolaliborhan — Sun, 04 Oct 2009 06:48:58 GMT

باید دوید

باید پارو زد

باید پرید

تا آنجا و آن قدر

که سیزیف بر بیهودگیمان

خنده زند

خانه از پای بست ویران است!

abdolaliborhan — Tue, 29 Sep 2009 12:47:18 GMT

باور کنید قصد خاطره نویسی ندارم ولی بعضی وقت ها اتفاقاتی پیش می آید که دلم می خواهد با کسانی در میان نهم تا قدری تلخی و درشتی آن ها فرونشیند.ظاهرا در این مملکت از همه چیز فقط کاریکاتوری بجا مانده است و بس.یادم می آید همین دهسال پیش دانشجویان فوق لیسانس مظهر تیز هوشی و درسخوانی و باسوادی بودند اما در این چهار سال گذشته هروز بیشتر از دیروز به این باور نزدیک می شوم که دیگر از این خبرها نیست و باید در این کشور فاتحه علم ودانش را مثل خیلی چیزهای دیگر خواند و چهار تکبیر زد یکسره بر هرچه که هست.برای نمونه اتفاقی را که امروز افتاده برایتان نقل می کنم و داوری را به عهده خوتان می گذارم.

درس زبان تخصصی دانشجویان کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی با من است.دیروز مقاله حافظ را از دایره المعارف اسلام برایشان کپی کرده دادم و قرار شد امروز با هم بخوانیمش.یکی از بهترین دانشجویان آن کلاس که بقول خوش دیشب را با این مقاله گذرانده بود مامور خواندن و ترجمه شد.چند ثانیه اول گمان کردم که گوشهای من عوضی می شنود چراکه تقریبا این مقاله را در حافظه دارم و آنچه ایشان می خواند ربطی به ماجرا نداشت.کمی که دقت کردم دیدم آن «تاپ استیودنت» سرگرم خواندن ادامه مدخل قبلی است که ناچار با مدخل حافظ که از وسط صفحه شروع شده است کپی شده بود!راستش را بخواهید برای لحظاتی مبهوت شدم.آخر مدخل قبلی هم هیچ ربطی به حافظ نداشت و سخن از خلیفه بود و وزیرش سلیمان .از دانشجو پرسیدم این مطالب چه ربطی به حافظ دارد.با اعتماد به نفسی عجیب گفت درباره اوضاع سیاسی و اجتماعی زمانه حافظ بحث می کند!گفتم خلیفه زمان حافظ که بود. در پاسخ گفت شاه شجاع! گفتم کدام سلسله؟جواب داد عباسیان.پرسیدم عباسیان چه وقت بر افتادند؟در پاسخ گفت:زمان آل بویه!

باقی بقایتان