همه انسان ها در لحظاتي از زندگيشان خود را تنها احساس مي كنند.وتنهاهم هستند.زيستن يعني جدا شدن از آن چه بوديم براي رسيدن به آن چه در آينده مرموز خواهيم بود.تنهايي عميق ترين واقعيت در وضع بشري است.انسان يگانه موجودي است كه مي داند تنهاست و يگانه موجودي است كه در پي يافتن ديگري است.

   طبيعت او ، اگر بتوان اين كلمه را در مورد بشر به كار برد كه با «نه» گفتن به طبيعت خود را «ساخته» است،ميل و عطش تحقق بخشيدن خويش در ديگري را در خود نهفته دارد.انسان خود درد غربت و بازجستن روزگار وصل است. بنابراين آنگاه كه او از خويشتن آگاه است از نبود آن ديگري،يعني از تنهايي اش نيز آگاه است.

  جنين با دنياي پيرامون خود يكي است؛زندگي ناب خام است،نا آگاه از خويشتن.وقتي كه زاده مي شويم رشته هايي را مي گسليم كه ما را به زندگي كور در زهدان مادر،جايي كه فاصله اي ميان خواستن و ارضا نيست،پيوند مي داد.ما اين تغيير را چون جدايي و از دست دادن،چون وانهادگي،چون هبوط به دنيايي غريبه و خصم در مي يابيم. بعدها اين حس بدوي از دست دادن تبديل به احساس تنهايي مي شود،و باز بعد تر تبديل به آگاهي:ما محكوم هستيم كه تنها زندگي كنيم،اما محكوم بدان نيز هستيم كه از تنهايي خويش در گذريم و پيوندهايي را كه ما را با زندگي در گذشته اي بهشتي مربوط مي ساخت،دوباره برقرار كنيم.ما همه نيرو هايمان را به كار مي گیريم تا از بند تنهايي رها شويم.براي همين احساس تنهايي ما اهميت و معنايي دوگانه دارد:از سويي آگاهي بر خويشتن است،و از سوي ديگر آرزوي گريز از خويشتن. تنهايي،اين وضع محتوم زندگي ما،در نظر ما نوعي آزمايش و تطهير است كه در پايان آن  بي ثباتي ما محو مي شود.به هنگام خروج از هزارتوي تنهايي،به وصل(كه آسودن و شادي است)به كمال و هماهنگي با دنيا مي رسيم.در زبان رايج اين دوگانگي با يكسان شمرده شدن تنهايي و رنج انعكاس مي بايد.درد عشق همان درد تنهايي است.آميزش و تنهايي مخالف هم و مكمل هم هستند.نيروي رهايي بخش تنهايي به احساس تقصير گنگ و در عين حال زنده ما روشني مي بخشد:انسان تنها «به دست خدا منزوي شده است» تنهايي هم جرم ما و هم بخشودگي ماست.مجازات ماست اما در عين حال بشارتي است براين كه هجران مارا پاياني است.اين ديالكتيك بر همه زندگي بشر حكمفرماست.

 

   اين جملات پر مغز از كتاب «ديالكتيك تنهايي»،اثر اكتاويو پاز به گزين شده بود؛كتابي كه عزيزي كه اكنون سفر كرده است سالها پيش به من هديه داد.