پیش از این درباره معرکه گیری های نوین در عرصه علم و فرهنگ و ادبیات سخن گفتیم، که خود، معرکه ای شد برای طرح آراء مخالف و موافق. این گفت و شنودها مرا بر آن داشت که تکمله ای بر آن موضوع مهم بیفزایم؛ و آن این که باید دید علل و عوامل ظهور و بروز این پدیده مخرب چیست. پیش از آن باید یکبار دیگر مساله را از زاویه ای دیگر و به زبان تمثیل طرح کنم. فرض کنیم اجناسی از کشور چین با بهایی اندک و کیفیتی پایین وارد کشور شود و مردم نیزبا اشتیاق تمام به استفاده از آن کالاها بپردازند و در بسیاری موارد ضررهای جبران ناپذیری نیز ببینند. این رفتار مصرف کننده ها چه توجیهی می تواند داشته باشد جز آسان پسندی؟ سخن بر سر این است که با وجود اجناس مشابهِ اصیل و با کیفیت و البته گران، چرا به صرف ارزان بودن، یک جماعتی به جنس چینی دل خوش می کنند؟ این طرز برخورد را باید ریشه یابی کرد. صورت پرسش چنین است:

چرا مردم حاضرند جنس ارزان و بی کیفیت را چندین بار در سال بخرند و به آخر سال هم نکشد اما حاضر نیستند یک بار جنس گران بخرند و چند سال استفاده کنند؟

عین همین اتفاق در عرصۀ دانش و فرهنگ نیز می افتد. البته سهم علوم انسانی نیز بیش از سایر شاخه های دانش است؛ چرا که در حوزه علوم دقیقه و فیزیک و شیمی کمتر می توان لاف گزاف زد و دیگران را فریب داد اما در زمینه هایی مثل شعر و ادب و فرهنگ، این امر آسان تر است. روزی نیست که در گوشه ای از شهر خبر از تشکیل کلاس های حافظ و مثنوی خوانی و عرفان و ذن و مدیتیشن و ... منتشر نشود. جماعتی عظیم نیز مشتری همین کالاهای فرهنگی هستند. کالاهایی که درست مثل اجناس چینی آسان یاب و شکیل می باشند.

گرمی بازار چنین تاجرانی زنگ خطری است جدی و از فرایندی غیر طبیعی حکایت می کند. به تعبیری دیگر اگر پیکره اجتماع را به بدن انسان تشبیه کنیم، این پدیده بسان نوعی بیماری می نماید که باید تشخیص داده و درمان شود.

به نحوی کلی می توان ادعا کرد که این نوع رفتارهای خارج از نُرم، مختص جوامعی است که در آن انسجام و همدلی جای خود را به گسستگی و تشویش داده  است و نا امیدی به جای امید نشسته و سرخوردگی جایگزین تلاش شده است. انسانها خواسته های خود را از راه درست و طبیعی به دست نمی آورند و به راه های نه بهره متوسل می شو.ند. هم آنها که جنس تقلبی حافظ و مولانا و عرفان های گونه گون را به مردم از همه جا بیخبر می فروشند بیمارند و هم آنها که پای منبر و تریبون آنان می نشینند.

ادامه دارد