برهان

با طرحی که ما پیشنهاد کردیم به نظر می رسد که تنها دو گزینه پیش روست؛ یا روشنفکران، سطحی شده، مفاهیم عالیه انسانی را مسخ کرده، با عوام و عامه همعنان شوند و یا  عامه مردم خود را دفعتا بالا کشیده و از نظر گستره  تشخیص و ژرفای اندیشه همسان روشنفکران گردند. گزینه اول که روشن است مطلوب ما نیست و گزینه دوم نیز نه ممکن است و نه لازم. حتی در پیشرفته ترین جوامع نیز مردم عادی سطح فکریشان از روشن اندیشان پائین تر است.

پس وضع مطلوب چیست که ما مدعی هستیم پیامبران بدان نزدیک شده اند؟ در اینجا بهتر است از تمثیل و تشبیهی بهره گیریم. پر واضح است که تهیه و طبخ غذا از ملزومات زندگی ماست اما همگان به یک اندازه در این کار خبره نیستند و مهارت ندارند و حتی بعضی هم وقتش را ندارند. نتیجه چیست؟ ظهور رستوران ها و فست فودها و غذاهای کنسرو شده. به دیگر سخن عده ای می پزند و عده بیشتری می خورند. درست همان گونه که همگان نمی توانند و نمی باید پیغمبر شوند ولی گزیر و گریزی هم از دریافت پیام وحی نیست. بنابر این عده ای با خدا هم سخن می شوند و عده بیشماری را از آن گفتگو باخبر می سازند. تا اینجای کار قابل قبول و فهم است اما تمام مشکل در آن است که آیا آنان که در رستورانها غذا می خورند و یا کنسرو مصرف می کنند طعم واقعی غذا را مصرف می چشند؟ این همان چالشی است که رستورانها و کارخانه های تولید کنسرو با آن مواجهند. از همین روست که پولهای کلان صرف پژوهش در صنایع غذایی می گردد و همواره نیز کیفیت، کنترل می شود. در این میان آنچه برای تولید کنندگان  در درجه اول اهمیت است ذائقه مشتری است. کار خدا نیز بلاتشبیه از همین گونه است و سر بعثت انبیای مختلف در طول زمان های متفاوت همین است و بس. یعنی خدا هم به ذائقه آدمیان در ارسال رسل توجه داشته است.

به انبیای خود هم سفارش کرده که: « کلم الناس علی قدر عقولهم». و خود نیز با آنان نه فلسفه بافته و نه منطق و کلام گفته.  همه چیز صاف و ساده و قابل فهم عرب بادیه نشین و در عین حال عمیق و بنیادین. اما چگونه؟

به نظر من جادوی کلام پیامبران در گزینش واژگان نهفته است. از یاد نبریم که عیسی و محمد(که درود خدا بر هردو باد) با سحر کلامشان همه را بسوی خود جذب کردند. جالب آن که منکران محمد(ص) او را به شاعری و جنون(کسیکه جن، سخن در دهانش می گذارد) متهم کردند. این بدان معناست که آنان هم دریافته بودند که هرچه هست در زبان محمد(ص) است و بس. این کلام اوست که مجذوب می کند  نه محتوای پیامش.

ادامه دارد